Culture and Tradition

O sa Imanto Aya: Bandingan ko Masa o Meranao #1

Inidaptar go pizariat e MASIDING NOOR YAHYA

A’udho billaahiminshshaitaanir rajeem. Bismillahirrahman irrahim. Alhamdulillaah, wassalaato wassalaam ‘alaa rasoolillaah, Sayyidina Muhammad wa ‘alaa ‘aalehe Sayyidina Muhammad. 
Assalaamo aleikom jami’an wa rahmatullaahi wa barakaatoh. 

Mga lokesaken, mga pagariakn, mga babayakn, mga wata akn. 
Saken si Hj. Mohammad Yasin, a si Masiding Noor Yahya, a aya ilano iyan sa Social Media balabao sa Facebook, na Masih Yahya. 

Baanda giya-e e pagam-paganay a kapembantayanyo odi na maphamamakineg iyo a video akn, a iningaranan sa “ O SA IMANTO AYA: BANDINGAN KO MASA O MERANAO.” Oway, aya title a-e na “Bandingan Ko Masa Meranao.” 

Aya oto a mapipikiraken a phamagosain ko sii, na paganay ron, na pantag ko kipezariaten go kipzuraten ko Basah Meranao, na go ikadua, na so oki-okit a kipezuraten ko mga bago a dimanggolaola (maana a “News”) ka aden pekhasabuti phiya-piya so kipsuratenon o pephakabatiya-on sa pimbarang a newspapers, magazines odi na sii ko tigiran a social media platforms.

Giya-iron na ikadua, na aya imbeto akenon, na ‘Practical Journalism,’ a phagusaing ko sa Basah Meranao, odi na Filipino, odi na English, odi na Bisaya, sa kakhaparowi ko ron. Aya antap aken, sa kaphagusaya ko sii, na oba kalo-kalo, na pekhalebatan so kumakalilid a “Fake News” a pekhabatiya tano ko mbarambarang a media platforms. 

Sii ko kapephamagosaya ko Basah, na kenabako thangkeda o ba giyaiden e ontol ko kipzariaten ago kipzuraten ko basa Meranao a rekakenonna-e. Katawangko a madakel rekitano so mga mamponay ko basah a mga kalalagan sa aya kabaya aken na misageda-a ako iran o adena karibatan akn sii. Matag ako ped ko pephamaganad sa ‘Ilmo na patot so kisaginaan rakn o lebi a mga tataoron. 

Aya ma-alom aken sa video a-i, na sabap sa diko khatiger a kaphagilaya ko sa madakel ko mga lombay tano a tantoden a pekha-awat ko kipendaptaren go kipzariaten (dikatharo-a) ko Basah tano, a aya paka-asal iyan na paga-adatan sa intiro a dunia, sabap sa kai-impitiyan phiya-piya, ka aya tanodiniyo ron na so Darangen tano a mga Meranao, na tiyarima o mga kalalagan kombala-bala sa Inged s Dunia, a isa a mapiya e paras a basah. Aya ma-ana niyan na mapiya a katataritib o Basah tano a Meranao, ka ma-gegeramar phiya-piya. 

Ilayntano so mga peda pesurat ko Basah Meranao. 

Madakel a penggirao: 
“Andanga zong?” Ayaoto a mapipikir a ipagiza iyan na anda zong angkoto a pagiza-an iyan. (Saan ka pupunta? Sa Tagalog. Where are you going? Sa English “Asa ka padulong? Sa Bisaya. Odi na Anda ka zong? sa Meranao) 
Ribat oto. Inoto ribat a giangkoto a “Andanga zong?” Na aya sabap iyan na paganay ron na da-on ma-aloy so phagiza-an ka. (Lagida kapenggirao aken “Phagiza-an ka” a di khapakay o bako girao a pagizaanenga. Ka kagiya da-on so tigiran sa English a Pronoun You (“Ka” a shortcut o “Seka”). 

Aya taralbi ko basah nandodon so “Subject” ago so “Predicate.” Aya Subject sangkoto a kadtaro a “Anda ka zong? na “Ka” a shortcut o “Seka”. Aya predicate iyan na “zong.” Na madaon so subject odi na so predicate na ribat ka dizabuten. Ma-ana ribat so kisariatenon odi na kisuratenon na ribat, ka ribat sa Grammar. Na bapiya pekhasabotan o pephamakineg na ribat’den oto. 

Sa kataya so mga ontol a kapetharowa-on: 
“Anda ka zong? (Knaba “Andanga zong?) 
“Miyaka kang ka?” (Knaba “Miyakakanga?) 
“Ding ka katawan” (Knaba “Dinga katawan”) 
Ago so mga peda lagidiyan a ma-adaon so “ka.” 

Naino ka sumpatan tano bo a-i. Sa phamagayaninyo bo so mga peda video aken sa phamakatalingoma ini a alongan. Sa pagaloingkobo a owana karibatan aken si-i na pakitokawiniyo raken ka antano mapakaontol. 

Mga bangsa ko, salamat sa kiyapamakineganiyo raken imanto. Phangening ko ko Allah a kiyatawafikan kano niyan sa mapiya a ‘ilmo, go balasangkano niyan sa mala mapiya sa dunia go si-i sa akhira. 

Wasalallaah u ‘alaa Muhammad wa ‘alaa ‘aale Muahammad. Wassalaamo ‘aleikom wa rahmatullaahi ta ‘ala wa barakatuh. 

(Suarah Meranao)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.